ضعف و فتورى شده بنيانى استوارتر و در مردم ايران ريشه‌اى ژرف‌تر بوده كه با اين‌گونه حوادث از جاى برود يا رنگ ببازد . زبانى هم كه اين مآخذ عربى اسلامى در اين دوران تحول از ايران مىنمايانند چنين زبانى است پايدار و توانا ، غنى و پرمايه كه همهء مراحلى را كه در تاريخ طولانى اين سرزمين بر آن گذشته با قدرت پيموده و حتى در همين دوران انتقال هم به زبان عربى كه اكنون زبان دينى ايرانيان شده بود در زمينه‌هاى مختلف كمكها رسانده و آن را با كلمات و اصطلاحات بسيارى در زمينه‌هائى كه در آنها سابقه‌اى نداشت مجهز ساخته و به نثر ديوانى آن بلاغت بخشيده از خلال آن به فرهنگ اسلامى خدمتها كرده است . و اين واقعيات با اين پندار كه با گسترش اسلام در ايران زبان پهلوى كه در عصر ساسانى زبان رسمى ايران بود از كار افتاده و زبان فارسى كم‌كم نشو و نما يافت تا در قرن سوم و چهارم هجرى جانى گرفت و شكوفا گرديد سازگار نيست ، چون از زبانهائى كه يكى در حال نزع و ديگرى هنوز ناساخته و نوپا باشد چنين پايدارى و هنرى ساخته نيست .